LGS Türkçe Yazım Kuralları: Büyük-Küçük Harf ve Bitişik Yazım Rehberi (2026)

LGS Türkçe sınavında her yıl doğrudan soru çıkan konular arasında yazım kuralları ilk sıralarda yer alır. Büyük harf kullanımı, küçük harf kullanımı ve bitişik-ayrı yazım; yalnızca birkaç kuralı ezberlemekle geçilemez. Türk Dil Kurumu’nun belirlediği ilkeler oldukça sistematiktir ve örnekler üzerinden çalışıldığında kalıcı biçimde öğrenilir. Bu makalede LGS’ye yönelik kapsamlı bir yazım kuralları rehberi sunulmaktadır.

1. Büyük Harf Kullanımı: Temel Kurallar

Büyük harf kullanımı Türkçede belirli kurallara bağlıdır. Bu kuralları bilmeden LGS sınavında yazım sorularını doğru yanıtlamak oldukça güçtür.

1.1 Cümle Başlarında Büyük Harf

Her cümlenin ilk harfi büyük yazılır. Bu kural yalnızca nokta, soru işareti veya ünlem işaretinden sonra başlayan cümleler için değil; iki nokta, uzun çizgi ve tırnak işareti sonrasında başlayan alıntı cümleleri için de geçerlidir.

1.2 Özel Adlarda Büyük Harf

Kişi adları, soyadları, takma adlar, lakaplarda her sözcüğün ilk harfi büyük yazılır. Bu kural LGS’de sıkça sınanan bir alandır.

• Kişi adları: Mustafa Kemal Atatürk, Yunus Emre, Piri Reis
• Coğrafi özel adlar: Karadeniz, Ege Denizi, Toros Dağları, Marmara
• Ülke, şehir, ilçe adları: Türkiye, Ankara, Kadıköy, Çanakkale
• Sokak, cadde, meydan adları: İstiklal Caddesi, Kızılay Meydanı
• Dil ve millet adları: Türkçe, Almanca, Türk, Fransız
• Kurum ve kuruluş adları: Türk Dil Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı

1.3 Kitap, Film, Dergi Adlarında Büyük Harf

Kitap, gazete, dergi, film, albüm gibi eser adlarında yalnızca ilk sözcüğün ilk harfi büyük yazılır; diğer sözcükler küçük kalır. Özel ad içeriyorsa o sözcük de büyük yazılır.

1.4 Unvan ve Rütbelerde Büyük Harf

Kişi adlarıyla birlikte kullanılan unvan ve rütbeler büyük harfle başlar: Doktor Ahmet Bey, Yüzbaşı Mehmet Çavuş, Cumhurbaşkanı Kemal. Ancak kişi adı belirtilmeden genel anlamda kullanılan unvanlar küçük yazılır: Bir doktor olarak söylüyorum ki…

2. Küçük Harf Kullanımı: İnce Ayrımlar

Büyük harf kuralları kadar önemli olan küçük harf kuralları, özellikle milli, dini ve bilimsel kavramlarda dikkat gerektirir.

2.1 Din, Mezhep ve İnanç Kavramları

Din adları (İslam, Hristiyanlık, Budizm) ve bu dinlerin mensuplarını belirten sözcükler (Müslüman, Hristiyan, Budist) büyük harfle başlar. Ancak ibadet ve kavramlar küçük yazılır: namaz, oruç, hac, cennet, cehennem, günah.

2.2 Gün, Ay ve Mevsim Adları

Gün adları (pazartesi, salı, çarşamba…), ay adları (ocak, şubat, mart…) ve mevsim adları (ilkbahar, yaz, sonbahar, kış) küçük harfle yazılır. Bu kural LGS’de çok sık sorulur.

2.3 Renkler, Yönler ve Genel Kavramlar

Renk adları (kırmızı, mavi, sarı), yön adları (kuzey, güney, doğu, batı) ve genel kavramlar küçük yazılır. Ancak yön adı bir özel adın parçası olduğunda büyük başlar: Doğu Anadolu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.

3. Bitişik Yazım Kuralları

Bitişik yazım, LGS Türkçe sınavının en çok soru üretilen alanlarından biridir. Hangi sözcüklerin bitişik, hangilerin ayrı yazılacağını sistemli biçimde öğrenmek şarttır.

3.1 Olumsuzluk Eki “-me / -ma”

Fiillere getirilen olumsuzluk eki her zaman bitişik yazılır: gitme, gelme, söylemek istemiyorum, yapma. Bu kural istisnasızdır ve sınavda genellikle şu şekilde test edilir: öğrenciden ayrı yazılan yanlış biçimi tanıması istenir.

3.2 Bileşik Fiiller

İki sözcüğün birleşmesiyle oluşan bileşik fiiller bitişik yazılır. Bileşme sırasında ses türemesi veya ses düşmesi gerçekleşmişse bu kural kesinlikle uygulanır:

• söylemek + etmek → söylemek (tek eylem)
• hasta + olmak → hastalanmak
• kahkaha atmak → iki ayrı anlam taşıdığından ayrı yazılır
• hissetmek, affetmek, reddetmek → ses türemesiyle bitişik

3.3 İkilemeler (Yinelemeli Sözcükler)

İkilemeler her zaman ayrı yazılır. Bu kural kesindir; ancak öğrenciler çoğu zaman ikilemeler ile bileşik sözcükleri karıştırır.

• yavaş yavaş, ağır ağır, gide gide
• bata çıka, koşa koşa, güle oynaya
• çeşit çeşit, renk renk, yan yana

3.4 Bileşik Adlar

İki ya da daha fazla sözcükten oluşan bileşik adlar, anlamları kaynaşmışsa bitişik yazılır. Ölçüt şudur: sözcüklerden biri ya da her ikisi mecazi anlam kazanmışsa bitişik yazılır.

• aslanağzı, devetabanı, kargaburnu, tavşankulağı (bitki adları – bitişik)
• dönerdöküm, çekyat, vurdumduymaz, gecekondu (bitişik)
• akarsu, karayel, bozkır, çölalanı (bitişik)

3.5 Soru Eki “mi / mı / mü / mu”

Soru eki her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki sözcükten ayrı, kendinden sonraki eklerle bitişik olur:

4. Ayrı Yazım Gerektiren Durumlar

Bitişik yazım kadar önemli olan bir başka alan da yanlışlıkla bitişik yazılan ancak ayrı yazılması gereken sözcüklerdir.

4.1 İsim + Fiil Tamlamaları (Anlam Kaynaşması Yoksa)

İsim ile fiil arasında gerçek anlamlı bir ilişki varsa ve mecazi anlam kazanılmamışsa sözcükler ayrı yazılır:

• araba sürmek, ev yapmak, yemek pişirmek → ayrı (gerçek anlam)
• vurdumduymaz, çalışkanlık, kılavuz → bitişik (kaynaşma var)

4.2 “De / Da” Bağlacı ile “De / Da” Eki

Bu konu LGS’de çok sık sınanan önemli bir alandır. Bağlaç olan de/da ayrı yazılır; bulunma hali eki olan -de/-da ise bitişik yazılır.

4.3 Ki Bağlacı ile -ki Eki

Bağlaç olan ki ayrı yazılır; sıfat yapan -ki eki ise bitişik yazılır.

• Bağlaç: Biliyorum ki başaracaksın. → Ayrı
• Sıfat eki: bugünkü, dünkü, oradaki, bendeki → Bitişik
• İstisna: hâlbuki, oysaki, mademki, sanki, çünkü, meğerki → Bitişik (kalıplaşmış)

5. Sayıların Yazımı

Sayıların yazımı da yazım kuralları arasında değerlendirilir ve LGS’de zaman zaman doğrudan sorulur.

• Sayılar yazıyla yazıldığında ayrı yazılır: iki yüz elli bin, üç milyon beş yüz.
• Rakamla yazılan sayılara ek getirilirken kesme işareti kullanılır: 2026’da, 8’inci, 3’e kadar.
• Para miktarlarında birim adları ayrı yazılır: 250 lira, 5 kuruş.

6. Kısaltmaların Yazımı

Kısaltmalar TDK’nın belirlediği biçimlere göre yazılır. Kısaltmalarda büyük harf kullanımı, noktanın kullanılıp kullanılmayacağı ve ek alış biçimleri ayrı ayrı bilinmelidir.

• Büyük harfli kısaltmalar (TDK, MEB, THY) nokta almaz ve ekler kesme işaretiyle ayrılır: TDK’nın, MEB’in.
• Küçük harfli kısaltmalar nokta alır: vb., vs., vd., s., bk.
• Ölçü birimleri nokta almaz: km, cm, kg, lt.

7. LGS’ye Yönelik Pratik Tekrarlar

Yazım kurallarını öğrendikten sonra sınava hazırlık sürecinde aşağıdaki yöntemi uygulayın:

1. Kural kartları oluşturun: Her kuralı kısa cümlelerle özetleyin, karşısına doğru ve yanlış örnek yazın.
2. Soru bankası çalışın: 2019-2025 arası LGS Türkçe sorularını tarayın, yazım kuralı sorularını ayrı bir dosyada toplayın.
3. Hata analizini takip edin: Yanlış yaptığınız soruların hangi kuralla ilgili olduğunu not edin, o kuralı tekrar çalışın.
4. Okuma alışkanlığı: Düzgün yazılmış metinleri (roman, gazete) okumak doğru yazımı içselleştirmenizi sağlar.

Yazım kuralları, LGS Türkçe sınavında doğru sorulara ulaşmak için titiz bir çalışma gerektiren; ancak doğru stratejilerle kısa sürede öğrenilebilen bir konudur. Yukarıdaki kuralları örneklerle pekiştirip düzenli soru pratiği yaparsanız bu alanda kayıp yaşamazsınız.